دور جدید مذاکرات صلح اوکراین که ازدو روز پیش در ژنو آغاز شد و روز گذشته به پایان رسیده است، میتواند گام مهمی در روند پایان دادن به جنگ اوکراین باشد، اما مشکلاتی چون مسائل سرزمینی، نگرانیهای امنیتی و چالشهای انسانی و اقتصادی، موانع عمدهای هستند که باید حل شوند. با این حال، این دور از مذاکرات بدون دستیابی به توافق بر سر مسائل کلیدی پایان یافت. زلنسکی مذاکرات را دشوار خواند و روسیه را به تعلل عمدی و کش دادن مذاکرات متهم کرد، در حالی که روسیه با اذعان به سختیها، آن را کاری و حرفهای توصیف و اعلام کرد مذاکرات بعدی بهزودی برگزار میشود.به نظر میرسد در حالی که ایالات متحده و متحدانش میتوانند فشارهایی را به روسیه وارد کنند، اما درنهایت این خود اوکراین است که باید تصمیمهای سختی را در برابر دشمنی که بهشدت مصمم به تصرف سرزمینهای آن است، بگیرد. مسیر پیش رو همچنان پر از پیچیدگیهای سیاسی، نظامی و انسانی است که توافق صلح را به یک چالش بزرگ تبدیل کرده است.
سرزمین؛ اصلیترین مانع در مذاکرات
یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی طرفین در این مذاکرات، مسئله سرزمین است. همچنانکه در گزارشهای قبلی نیز ذکر شد، روسیه بهشدت به تصرف کامل دونباس (ازجمله ۲۰ درصد باقیمانده دونتسک) اصرار دارد، در حالی که اوکراین به هیچ عنوان حاضر به پذیرش چنین تغییراتی در مرزهای خود نیست. به گفته برخی از مقامات کییف، هرگونه توافق بر سر واگذاری اراضی به روسیه بهشدت با مخالفت عمومی روبهرو خواهد شد و این موضوع به یکی از بزرگترین موانع در راه رسیدن به توافق تبدیل شده است.در همین راستا، رئیسجمهور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی اعلام کرده احتمال برگزاری یک همهپرسی درباره این موضوع وجود دارد تا نظر عمومی مردم اوکراین در این باره را جویا شود. این پیشنهاد، هرچند به لحاظ قانونی قابلتوجه است، ولی همچنان با چالشهای قانونی و سیاسی بزرگی روبهرو است. در حالی که زلنسکی تمایل دارد با دریافت ضمانتهای امنیتی از طرف ایالات متحده و اتحادیه اروپا، توافقی مناسب برای پایان دادن به جنگ را محقق کند، اما موضوع اراضی به نظر میرسد همچنان به عنوان خط قرمزی غیرقابل عبور برای اوکراین باقی بماند.
مذاکرات با میانجیگری ایالات متحده و تأثیر آن بر روند گفتوگوها
دور جدید مذاکرات در ژنو با حضور نمایندگان ایالات متحده و تلاش برای میانجیگری از سوی واشنگتن صورت گرفت. ایالات متحده که از ابتدای جنگ از اوکراین حمایت کرده، اکنون تلاش دارد از طریق ایجاد یک راهحل دیپلماتیک و صلحآمیز، فشارها بر دو طرف را کاهش دهد. اما میانجیگری ایالات متحده نیز با چالشهایی مواجه است. واشنگتن باید میان حفظ فشار بر مسکو و ارائه وعدههای امنیتی به کییف، توازن برقرار کند. در حالی که ایالات متحده بهطور مداوم از کییف حمایت کرده است، مذاکرات به خودی خود تحت فشار قرار دارد تا به یک راهحل دیپلماتیک دست یابد.مذاکرات ژنو با حضور جرد کوشنر، داماد ترامپ و استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور اروپا و اوراسیا بهوضوح نشاندهنده عزم واشنگتن برای حل این بحران است. با این حال، نمایندگان ایالات متحده باید از پیچیدگیهای سیاسی و نظامی که در پشت این بحران نهفته است، آگاه باشند. ایالات متحده از یک طرف باید مسکو را زیر فشار قرار دهد و از طرف دیگر، باید از کییف ضمانتهای امنیتی معتبری برای پذیرش هرگونه توافق بدست آورد.
کمبود ضمانتهای امنیتی؛ نگرانی اصلی اوکراین
در کنار موضوع اراضی، یکی دیگر از مسائل حیاتی در مذاکرات ژنو، بحث ضمانتهای امنیتی است. اوکراین بهشدت نگران آن است هرگونه آتشبس یا توافق صلح بدون ارائه ضمانتهای معتبر از سوی غرب، به معنای دادن فرصت به روسیه برای آغاز دوباره حملهها به اوکراین باشد. زلنسکی در گفتوگو با رسانهها تأکید کرده بدون تضمینهای امنیتی از سوی ایالات متحده و اتحادیه اروپا، هیچ توافقی برای صلح پذیرفته نخواهد شد. این موضوع بهویژه به خاطر نگرانی از نقضهای مکرر توافقات گذشته و حملات پی در پی روسیه به زیرساختهای اوکراین اهمیت زیادی پیدا کرده است.برای اوکراین، بدیهی است ضمانتهای امنیتی بهویژه در مقابل تهدیدات آینده روسیه، نقشی حیاتی دارند. در این راستا، در حالی که کییف خواهان تضمینهای قانونی از سوی کشورهای غربی برای مقابله با تهدیدات احتمالی در آینده است، باز هم تردیدهایی وجود دارد که آیا کشورهای غربی حاضر خواهند شد در برابر چنین تهدیداتی از اوکراین بهطور کامل دفاع کنند یا خیر. درواقع، در شرایطی که منافع استراتژیک کشورهای غربی ممکن است در تعارض با امنیت اوکراین قرار گیرد، این مسئله همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
چالشهای اقتصادی و انسانی؛ تأثیر جنگ بر مردم و زیرساختها
در کنار موضوعات نظامی و سیاسی، جنگ در اوکراین تبعات انسانی و اقتصادی زیادی به همراه داشته است. در حال حاضر، اوکراین با بحران شدید انرژی روبهرو است که بخشی از آن به دلیل حملات مکرر روسیه به زیرساختهای برق و گاز کشور است. به علاوه، میلیونها نفر از مردم اوکراین در پی جنگ مجبور به ترک خانههای خود شدهاند و زندگی روزمره برای بسیاری از مردم این کشور بهشدت مختل شده است. فشارهای انسانی و اقتصادی بر اوکراین ادامه دارد و این امر نیاز به راهحلهای سریعتری را بهویژه در زمینه آتشبس و کمکهای بشردوستانه ضروری کرده است.در این شرایط، هرگونه توافق ممکن است منجر به کاهش فوری فشارها بر مردم و بهبود وضعیت اقتصادی در کوتاهمدت شود، اما مسئله این است آیا چنین توافقی میتواند درازمدت باشد یا خیر. چالشهای اقتصادی در کنار مسائل امنیتی، نشاندهنده پیچیدگیهایی است که در هر دو طرف درگیری وجود دارد و این مسئله نیازمند راهحلهایی عمیقتر و همهجانبه است.
نظر شما